{"id":5099,"date":"2023-01-10T23:19:33","date_gmt":"2023-01-10T22:19:33","guid":{"rendered":"https:\/\/polishnative.pl\/?p=5099"},"modified":"2023-01-10T23:22:36","modified_gmt":"2023-01-10T22:22:36","slug":"patrze-widze-ogladam-wygladam","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/polishnative.pl\/en\/patrze-widze-ogladam-wygladam\/","title":{"rendered":"patrz\u0119, widz\u0119, ogl\u0105dam, wygl\u0105dam"},"content":{"rendered":"

Ostatnio analizowali\u015bmy wszystkie czasowniki<\/a> zwi\u0105zane z mo\u017cliwo\u015bci\u0105, konieczno\u015bci\u0105, potrzeb\u0105 i powinno\u015bci\u0105. Dzisiaj przyszed\u0142 czas na kolejn\u0105 grup\u0119 czasownik\u00f3w, kt\u00f3re m\u0105c\u0105 w g\u0142owach wielu os\u00f3b, ucz\u0105cych si\u0119 polskiego jako obcego. M\u00f3wi\u0119 o czasownikach “widzie\u0107”, “patrze\u0107”, “widzie\u0107 si\u0119”, “ogl\u0105da\u0107”, “przegl\u0105da\u0107”, “ogl\u0105da\u0107 si\u0119”, “zagl\u0105da\u0107”, “wygl\u0105da\u0107” i “zobaczy\u0107”. Wszystkie s\u0105 zwi\u0105zane ze wzrokiem, ale ka\u017cdy z nich ma swoje bardzo konkretne znaczenie i w \u017cadnym wypadku nie mo\u017cna ich stosowa\u0107 wymiennie. Przyjrzyjmy si\u0119 dok\u0142adnie ka\u017cdemu z nich!<\/h2>\n

\"\"<\/span>Czasownik “patrze\u0107<\/strong><\/span>” oznacza sam proces nakierowania naszego wzroku na co\u015b.<\/p>\n

Po tym czasowniku najcz\u0119\u015bciej u\u017cywamy przyimka “na” i biernika (patrz\u0119 na ciebie, my patrzymy na tablic\u0119, ty patrzysz na znak, on patrzy na miasto<\/span><\/strong>). Rzadziej u\u017cywamy po nim przyimka “przez” i biernika (patrz\u0119 przez okno, ty patrzysz przez lornetk\u0119, on patrzy na \u015bwiat przez r\u00f3\u017cowe okulary<\/span><\/strong>).<\/p>\n

Ja cz\u0119sto patrz\u0119<\/strong> przez okno.
\nDlaczego ty tak dziwnie na mnie patrzysz<\/strong>?
\nNa co Ania tak uwa\u017cnie patrzy<\/strong>?
\nMy zawsze patrzymy<\/strong> pod nogi.
\nDlaczego wy nie patrzycie<\/strong> na znaki drogowe?
\nDzieci zawsze ch\u0119tnie patrz\u0105<\/strong> na wystawy sklepowe.<\/p><\/blockquote>\n

\n

\"\"<\/span>Czasownik “widzie\u0107<\/strong><\/span>” jest w pewnym sensie logiczn\u0105 kontynuacj\u0105 czasownika “patrze\u0107<\/strong><\/span>“. O ile “patrze\u0107” oznacza sam proces, o tyle “widzie\u0107” oznacza rezultat, czyli to, co nasz wzrok zarejestrowa\u0142, co zosta\u0142o w naszym m\u00f3zgu i w naszej pami\u0119ci.<\/p>\n

Po “widzie\u0107” najcz\u0119\u015bciej u\u017cywamy biernika bez przyimka, ale mo\u017cemy te\u017c po nim u\u017cy\u0107 s\u0142\u00f3w pytaj\u0105cych i sp\u00f3jnika “\u017ce” (“czy ty widzisz, ile os\u00f3b przysz\u0142o?”, “nie widzia\u0142em, sk\u0105d oni przyszli”, “Ania nie widzia\u0142a, \u017ce jej m\u0105\u017c sta\u0142 za rogiem”<\/strong><\/span>). Je\u015bli po czasowniku “widzie\u0107” pojawi si\u0119 przyimek, to najcz\u0119\u015bciej b\u0119dzie si\u0119 on odnosi\u0142 do miejsca, w kt\u00f3rym lub na kt\u00f3rym co\u015b widzimy (“co widzisz na ekranie?”, “nie widz\u0119 w tej ksi\u0105\u017cce nic warto\u015bciowego”, “nie widzisz pod \u0142\u00f3\u017ckiem mojej torby?”, “widzicie przed szko\u0142\u0105 jakiego\u015b cz\u0142owieka?”<\/strong><\/span>).<\/p>\n

Cz\u0119sto patrz\u0119 przez okno i widz\u0119<\/strong> swoich s\u0105siad\u00f3w.
\nPowiedz mi, co widzisz<\/strong> na ekranie?
\nAnia widzi<\/strong> twoje starania i na pewno je docenia.
\nCz\u0119sto widzimy<\/strong> t\u0119 pani\u0105 obok szko\u0142y.
\nWidzicie<\/strong> tego pana po drugiej stronie ulicy?
\nCzego oczy nie widz\u0105<\/strong>, tego sercu nie \u017cal.<\/p><\/blockquote>\n

\n

Czasownik “widzie\u0107 si\u0119”<\/strong><\/span> mo\u017ce by\u0107 u\u017cyty tylko w znaczeniu “spotyka\u0107 si\u0119 z kim\u015b”, “sp\u0119dza\u0107 z kim\u015b czas” i zawsze \u0142\u0105czy si\u0119 z przyimkiem “z” i narz\u0119dnikiem – wprost lub domy\u015blnie:<\/p>\n

Nie widzia\u0142am si\u0119<\/strong> z Ma\u0107kiem od pi\u0119tnastu lat.
\nKiedy ostatni raz widzia\u0142e\u015b si\u0119<\/strong> z Asi\u0105?
\nMicha\u0142 si\u0119<\/strong> wczoraj widzia\u0142<\/strong> z cioci\u0105 Ol\u0105.
\nDziewczyny, kiedy my\u015bmy si\u0119<\/strong> ostatni raz widzia\u0142y<\/strong>? (my si\u0119 widzia\u0142y\u015bmy \u2192 z kim? ze sob\u0105 nawzajem)
\nNie wiecie, co s\u0142ycha\u0107 o Kowalskich? Kiedy wy\u015bcie si\u0119<\/strong> ostatni raz widzieli<\/strong>? (w domy\u015ble: wy z Kowalskimi)
\nDaj im troch\u0119 czasu, oni si\u0119<\/strong> nie widzieli<\/strong> ca\u0142e lata.<\/p><\/blockquote>\n

\"\"<\/span><\/p>\n

\n

\"\"<\/span>Z kolei czasownik “zobaczy\u0107<\/strong><\/span>” oznacza rezultat – to, co jeden raz dotar\u0142o do naszego m\u00f3zgu i ten obraz lub informacja, kt\u00f3re tam zosta\u0142y. Czasownik “zobaczy\u0107” ma tylko form\u0119 dokonan\u0105, dlatego nie wyst\u0119puje w czasie tera\u017aniejszym, a tylko w czasie przesz\u0142ym lub przysz\u0142ym dokonanym. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy “widzie\u0107<\/strong><\/span>” i “zobaczy\u0107<\/strong><\/span>“. Pierwszy z nich mo\u017ce trwa\u0107 d\u0142ugo albo powtarza\u0107 si\u0119 wiele razy, a drugi jest tylko ostatecznym dokonanym rezultatem. Czasownik “zobaczy\u0107<\/strong><\/span>” \u0142\u0105czy si\u0119 albo z rzeczownikiem w bierniku (zobaczy\u0107 kogo? co?), albo ze s\u0142\u00f3wkami pytaj\u0105cymi.<\/p>\n

Wesz\u0142am do pokoju i od razu zobaczy\u0142am<\/strong> ten obraz. Jutro zobacz\u0119<\/strong>, czy ci\u0105gle jeszcze tam b\u0119dzie.
\nCo ty zobaczy\u0142e\u015b<\/strong> takiego strasznego na tym zdj\u0119ciu? Zobaczysz<\/strong>, \u017ce jutro wszystko b\u0119dzie w porz\u0105dku.
\nKasia zobaczy\u0142a<\/strong> z\u0142ego psa i rozp\u0142aka\u0142a si\u0119. Kiedy znowu go zobaczy<\/strong>, pewnie znowu si\u0119 rozp\u0142acze.
\nMy te\u017c tam byli\u015bmy, ale nie zobaczyli\u015bmy<\/strong> nic podejrzanego. Zobaczymy<\/strong>, co powie policja.
\nW 2010 roku po raz pierwszy zobaczyli\u015bmy<\/strong> kangura na \u017cywo. Przy nast\u0119pnej wizycie w Australii na pewno zobaczymy<\/strong> ich wi\u0119cej.
\nPami\u0119tasz, jak nasze dzieci po raz pierwszy zobaczy\u0142y<\/strong> las? Mam nadziej\u0119, \u017ce pewnego razu zobacz\u0105<\/strong> te\u017c sawann\u0119.<\/p><\/blockquote>\n

\n

\"\"<\/span>Kolejnym wa\u017cnym czasownikiem zwi\u0105zanym ze wzrokiem jest “ogl\u0105da\u0107<\/strong><\/span>“. Dla tych z was, kt\u00f3rzy znaj\u0105 angielski, pomo\u017ce fakt, \u017ce jest to dok\u0142adne t\u0142umaczenie czasownika “to watch”. S\u0142ownik j\u0119zyka polskiego wyja\u015bnia go jako “przypatrywa\u0107 si\u0119 komu\u015b lub czemu\u015b dok\u0142adnie”. Mo\u017ce to oznacza\u0107 na przyk\u0142ad dok\u0142adne ogl\u0105danie jakiego\u015b towaru w sklepie, ale najcz\u0119\u015bciej odnosi si\u0119 do d\u0142ugiego \u015bwiadomego procesu ogl\u0105dania jakiej\u015b akcji, rozgrywaj\u0105cej si\u0119 przed naszymi oczami: ogl\u0105da\u0107 mo\u017cna film, spektakl, przedstawienie, show, mecz, serial, ale te\u017c na przyk\u0142ad zdj\u0119cia. Warto tu zaznaczy\u0107, \u017ce w tych kontekstach nie u\u017cywamy czasownika “patrze\u0107”. Je\u015bli powiecie Polakowi “patrz\u0119 na serial”, nie zostaniecie zrozumiani i najpewniej zostaniecie dopytani o sens waszej wypowiedzi.<\/p>\n

Ja codziennie ogl\u0105dam<\/strong> wiadomo\u015bci.
\nOd kiedy ty ogl\u0105dasz<\/strong> ten serial?
\nTomek w ka\u017cd\u0105 sobot\u0119 ogl\u0105da<\/strong> mecz.
\nMy nigdy nie ogl\u0105damy<\/strong> Netflixa.
\nDlaczego wy ogl\u0105dacie<\/strong> moje zdj\u0119cia?
\nDzieci z przyjemno\u015bci\u0105 ogl\u0105daj\u0105<\/strong> przedstawienia teatralne.<\/p><\/blockquote>\n

\n

\"\"<\/span>Od wsp\u00f3lnego korzenia z czasownikiem “ogl\u0105da\u0107<\/strong><\/span>” pochodz\u0105 te\u017c “przegl\u0105da\u0107”, “przygl\u0105da\u0107 si\u0119”, “ogl\u0105da\u0107 si\u0119”, “zagl\u0105da\u0107”, “wygl\u0105da\u0107”<\/strong><\/span>, chocia\u017c ka\u017cdy z nich ma zupe\u0142nie inne znaczenie. Przyjrzyjmy si\u0119 im po kolei. “Wygl\u0105da\u0107<\/strong><\/span>” oznacza przede wszystkim “mie\u0107 okre\u015blony wygl\u0105d”. Razem z tym czasownikiem u\u017cywamy wi\u0119c przys\u0142\u00f3wk\u00f3w (wygl\u0105da\u0107 jak?) albo por\u00f3wna\u0144 (wygl\u0105da\u0107 jak co lub jak kto?, wygl\u0105da\u0107 na kogo lub na co?).<\/p>\n

Po spacerze pod deszczem nie wygl\u0105dam<\/strong> za dobrze.
\nDobrze si\u0119 czujesz? Bo wygl\u0105dasz<\/strong> na chor\u0105.
\nNasza c\u00f3reczka wygl\u0105da<\/strong> jak ma\u0142a ksi\u0119\u017cniczka!
\nW wieczorowych strojach wszyscy wygl\u0105damy<\/strong> cudownie!
\nDzieci, jak wy wygl\u0105dacie<\/strong>?!
\nOni wygl\u0105daj\u0105<\/strong> na bardzo zm\u0119czonych.<\/p><\/blockquote>\n

\n

\"\"<\/span>“Ogl\u0105da\u0107 si\u0119<\/strong><\/span>” oznacza “obracaj\u0105c g\u0142ow\u0119 spojrze\u0107 za siebie, by zobaczy\u0107, co jest z ty\u0142u”. Najcz\u0119stsze wyra\u017cenia z tym czasownikiem to “ogl\u0105da\u0107 si\u0119 za siebie”, “ogl\u0105da\u0107 si\u0119 na kogo\u015b” lub “ogl\u0105da\u0107 si\u0119 za kim\u015b”<\/strong><\/span>.<\/p>\n

Kiedy id\u0119 wieczorem do domu cz\u0119sto si\u0119 boj\u0119 i ogl\u0105dam si\u0119<\/strong> za siebie.
\nTy si\u0119<\/strong> ca\u0142y czas ogl\u0105dasz<\/strong> na przystojnych ch\u0142opak\u00f3w!
\nPrzemek ogl\u0105da si\u0119<\/strong> za siebie przy ka\u017cdym dziwnym d\u017awi\u0119ku.
\nId\u0105c przez las cz\u0119sto ogl\u0105damy si\u0119<\/strong> za siebie, by zapami\u0119ta\u0107 drog\u0119 powrotn\u0105.
\nCzy wy si\u0119<\/strong> nigdy nie ogl\u0105dacie<\/strong> za \u0142adnymi dziewczynami?
\nAnia si\u0119 tak \u0142adnie ubiera, \u017ce wszyscy m\u0119\u017cczy\u017ani si\u0119<\/strong> na ni\u0105 ogl\u0105daj\u0105<\/strong>.<\/p><\/blockquote>\n

\n

\"\"<\/span>“Zagl\u0105da\u0107<\/span><\/strong>” oznacza “patrze\u0107 na co\u015b nie\u015bmia\u0142o, szybko, nie d\u0142ugo” albo “wst\u0105pi\u0107 do kogo\u015b na kr\u00f3tko”.<\/p>\n

Ostatnio rzadko zagl\u0105dam<\/strong> do mojej babci, bo zupe\u0142nie nie mam czasu.
\nCo tak ciekawie zagl\u0105dasz<\/strong> do kuchni?
\nS\u0142o\u0144ce delikatnie zagl\u0105da<\/strong> do pokoju, rzucaj\u0105c \u015bwiat\u0142o na st\u00f3\u0142 i moje biurko.
\nMy nigdy nie zagl\u0105damy<\/strong> do cudzej korespondencji.
\nDlaczego do nas wi\u0119cej nie zagl\u0105dacie<\/strong>?
\nDzieci cz\u0119sto zagl\u0105daj\u0105<\/strong> do tej szafki, bo wiedz\u0105, \u017ce cz\u0119sto chowam tam s\u0142odycze.<\/p><\/blockquote>\n

\n

\"\"<\/span>Czasownik “przegl\u0105da\u0107<\/strong><\/span>” oznacza “zaznajomi\u0107 si\u0119 z czym\u015b do\u015b\u0107 pobie\u017cnie” lub ogl\u0105da\u0107 wiele jednakowych rzeczy jedna po drugiej”. Co ciekawe, je\u015bli doda\u0107 do tego czasownika cz\u0105stk\u0119 “si\u0119”, to b\u0119dzie on oznacza\u0142 “patrze\u0107 na swoje odbicie w lustrze lub wodzie”.<\/p>\n

W sobot\u0119 rano cz\u0119sto przegl\u0105dam<\/strong> czasopisma.
\nDlaczego tak szybko przegl\u0105dasz<\/strong> te zdj\u0119cia?
\nKasia przegl\u0105da<\/strong> swoje ubrania, \u017ceby zdecydowa\u0107, co mo\u017cna odda\u0107.
\nPrzed wyj\u015bciem z domu zawsze si\u0119 przegl\u0105damy<\/strong> w lustrze.
\nWy godzinami przegl\u0105dacie<\/strong> starocie na pchlich targach!
\nMarysia i Lena bez przerwy przegl\u0105daj\u0105 si\u0119<\/strong> w lustrze.<\/p><\/blockquote>\n

\n

\"\"<\/span>Wreszcie czasownik “przygl\u0105da\u0107 si\u0119<\/strong><\/span>” oznacza “patrze\u0107 na co\u015b bardzo wnikliwie i uwa\u017cnie”. De facto ten czasownik ma bardzo bliskie znaczenie do “patrze\u0107 na co\u015b”, ale niesie on o wiele wi\u0119ksze znaczenie emocjonalne. Patrze\u0107 na co\u015b mo\u017cna do\u015b\u0107 bezrefleksyjnie, mo\u017cna patrze\u0107, ale nie widzie\u0107. Natomiast je\u015bli si\u0119 czemu\u015b przypatrujemy, to na pewno robimy to \u015bwiadomie, celowo i bardzo uwa\u017cnie. Czasownik “przygl\u0105da\u0107 si\u0119<\/strong><\/span>” zawsze \u0142\u0105czy si\u0119 z celownikiem.<\/p>\n

Zawsze z ciekawo\u015bci\u0105 przygl\u0105dam si\u0119<\/strong> znaczkom pocztowym.
\nDlaczego tak uwa\u017cnie mu si\u0119 przygl\u0105dasz<\/strong>?
\nPolicjant uwa\u017cnie si\u0119 przygl\u0105da<\/strong> narz\u0119dziu zbrodni.
\nMy si\u0119<\/strong> zawsze uwa\u017cnie przygl\u0105damy<\/strong> okazywanym nam dokumentom.
\nCzemu wy si\u0119<\/strong> tak bacznie przygl\u0105dacie<\/strong>?
\nUczniowie przygl\u0105daj\u0105 si\u0119<\/strong> zdj\u0119ciom, kt\u00f3re pokazuje nauczyciel.<\/p><\/blockquote>\n

\n

A teraz, oczywi\u015bcie, czas na \u0107wiczenia praktyczne!<\/p>\n

 <\/p>\n

\u0106WICZENIE 1<\/p>\n